THỜI ĐIỂM NÀO LÀ TỐT NHẤT ĐỂ ĐỊNH HƯỚNG TƯƠNG LAI CHO TRẺ?
- Người viết: Ban quản trị lúc
- Chia sẻ kinh nghiệm
Trong hơn 10 năm đồng hành, kể từ khi thành lập vào năm 2014 Hệ thống Giáo dục Hoàng Oanh chứng kiến rất nhiều câu chuyện đáng suy ngẫm về hành trình lớn lên của trẻ.
Có một trường hợp khiến chúng tôi nhớ mãi:
Một bé trai từng theo học tại Hoàng Oanh, sau này lên tiểu học, rồi trung học cơ sở, gia đình vẫn giữ liên lạc với nhà trường. Khi bé bước vào giai đoạn 12–13 tuổi, Mẹ bé tâm sự rằng bé thường xuyên nói:
“Con không biết con giỏi cái gì.”
“Bạn nào cũng có sở thích, còn con không biết mình thích gì.”
Điều thú vị là khi rà lại những quan sát của bé lúc còn học tại Hoàng Oanh, giáo viên nhớ rất rõ:
• Bé cực kỳ thích xếp hình và các trò chơi liên quan đến cấu trúc
• Bé tập trung rất tốt khi làm việc với các đồ vật cần sự tỉ mỉ
Những dấu hiệu rất rõ ràng của tư duy STEAM đã xuất hiện ngay từ giai đoạn 4–5 tuổi. Nhưng vì lên tiểu học, bé không còn nhiều cơ hội trải nghiệm thực hành như trước, nên bé dần “quên” mất những thế mạnh ấy.
Khi giáo viên chia sẻ lại những quan sát thời mầm non, người mẹ bật khóc vì nhận ra rằng: “Giá mà lúc đó Mẹ để ý nhiều hơn, cho con tiếp tục được trải nghiệm và khám phá…”
Câu chuyện này nhắc chúng ta rằng: Định hướng tương lai không bắt đầu ở 14 hay 18 tuổi. Nó bắt đầu từ những hạt mầm rất nhỏ trong giai đoạn 0–6 tuổi.
Vì vậy, chúng tôi luôn nhấn mạnh: Không có một thời điểm cụ thể nào gọi là “tốt nhất” để định hướng tương lai.
Đó là một quá trình xây nền tảng – phát triển nhận thức – nuôi dưỡng bản sắc – hỗ trợ ra quyết định xuyên suốt từng giai đoạn lớn lên của trẻ.
18 tuổi chỉ là mốc trưởng thành về thể chất. Nhưng trẻ chỉ thực sự trưởng thành về cảm xúc và bản sắc trong giai đoạn 18–25 tuổi. Thời điểm mà mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái chuyển từ “người dạy dỗ” sang “người đồng hành”.
Vậy cha mẹ nên làm gì trong từng giai đoạn phát triển của con?
Có một trường hợp khiến chúng tôi nhớ mãi:
Một bé trai từng theo học tại Hoàng Oanh, sau này lên tiểu học, rồi trung học cơ sở, gia đình vẫn giữ liên lạc với nhà trường. Khi bé bước vào giai đoạn 12–13 tuổi, Mẹ bé tâm sự rằng bé thường xuyên nói:
“Con không biết con giỏi cái gì.”
“Bạn nào cũng có sở thích, còn con không biết mình thích gì.”
Điều thú vị là khi rà lại những quan sát của bé lúc còn học tại Hoàng Oanh, giáo viên nhớ rất rõ:
• Bé cực kỳ thích xếp hình và các trò chơi liên quan đến cấu trúc
• Bé tập trung rất tốt khi làm việc với các đồ vật cần sự tỉ mỉ
• Bé thích phối màu, trang trí cho các mô hình mình làm ra
• Bé luôn có xu hướng tháo lắp đồ chơi để tìm hiểu cách hoạt động
• Bé luôn có xu hướng tháo lắp đồ chơi để tìm hiểu cách hoạt động
Những dấu hiệu rất rõ ràng của tư duy STEAM đã xuất hiện ngay từ giai đoạn 4–5 tuổi. Nhưng vì lên tiểu học, bé không còn nhiều cơ hội trải nghiệm thực hành như trước, nên bé dần “quên” mất những thế mạnh ấy.
Khi giáo viên chia sẻ lại những quan sát thời mầm non, người mẹ bật khóc vì nhận ra rằng: “Giá mà lúc đó Mẹ để ý nhiều hơn, cho con tiếp tục được trải nghiệm và khám phá…”
Câu chuyện này nhắc chúng ta rằng: Định hướng tương lai không bắt đầu ở 14 hay 18 tuổi. Nó bắt đầu từ những hạt mầm rất nhỏ trong giai đoạn 0–6 tuổi.
KHÔNG CÓ MỘT MỐC TUỔI “VÀNG”. ĐỊNH HƯỚNG LÀ MỘT QUÁ TRÌNH CỘNG DỒN.
Sự phát triển của trẻ là một hành trình tích luỹ liên tục. Trẻ học từ trải nghiệm, từ cảm xúc, từ môi trường và từ sự đồng hành của người lớn.
Vì vậy, chúng tôi luôn nhấn mạnh: Không có một thời điểm cụ thể nào gọi là “tốt nhất” để định hướng tương lai.
Đó là một quá trình xây nền tảng – phát triển nhận thức – nuôi dưỡng bản sắc – hỗ trợ ra quyết định xuyên suốt từng giai đoạn lớn lên của trẻ.
18 tuổi chỉ là mốc trưởng thành về thể chất. Nhưng trẻ chỉ thực sự trưởng thành về cảm xúc và bản sắc trong giai đoạn 18–25 tuổi. Thời điểm mà mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái chuyển từ “người dạy dỗ” sang “người đồng hành”.
Vậy cha mẹ nên làm gì trong từng giai đoạn phát triển của con?
GIAI ĐOẠN 0–6 TUỔI: XÂY NỀN TẢNG AN TOÀN – TIỀN ĐỀ CHO MỌI ĐỊNH HƯỚNG SAU NÀY
Các nghiên cứu giáo dục cho thấy cảm giác an toàn – được yêu thương – được thấu hiểu là nền tảng quan trọng nhất để trẻ phát triển trí tuệ và cảm xúc.
Tại Hoàng Oanh, chúng tôi nhấn mạnh:
• Tạo môi trường an toàn về thể chất và cảm xúc
• Tôn trọng nhịp độ phát triển của từng trẻ
• Khuyến khích trẻ giao tiếp, sáng tạo, đặt câu hỏi
Khi trẻ tin rằng thế giới xung quanh là một nơi an toàn, trẻ mới dám khám phá và thể hiện bản thân.
Tại Hoàng Oanh, chúng tôi nhấn mạnh:
• Tạo môi trường an toàn về thể chất và cảm xúc
• Tôn trọng nhịp độ phát triển của từng trẻ
• Khuyến khích trẻ giao tiếp, sáng tạo, đặt câu hỏi
Khi trẻ tin rằng thế giới xung quanh là một nơi an toàn, trẻ mới dám khám phá và thể hiện bản thân.
GIAI ĐOẠN 7–10 TUỔI: HÌNH THÀNH TƯ DUY ĐÚNG – SAI VÀ TRÁCH NHIỆM
Đây là giai đoạn trẻ:
• Bắt đầu hiểu về sự công bằng
• Biết phân biệt hậu quả của hành động
• Phát triển tư duy phản biện qua các câu hỏi “vì sao” – “như thế nào”
Cha mẹ và giáo viên nên:
• Khuyến khích trẻ đặt câu hỏi
• Tạo môi trường học tập thoải mái, không áp lực
• Cho trẻ cơ hội tự giải quyết vấn đề đơn giản
Trẻ càng được tôn trọng, càng hình thành được tư duy độc lập, nền tảng để chọn nghề sau này.
• Bắt đầu hiểu về sự công bằng
• Biết phân biệt hậu quả của hành động
• Phát triển tư duy phản biện qua các câu hỏi “vì sao” – “như thế nào”
Cha mẹ và giáo viên nên:
• Khuyến khích trẻ đặt câu hỏi
• Tạo môi trường học tập thoải mái, không áp lực
• Cho trẻ cơ hội tự giải quyết vấn đề đơn giản
Trẻ càng được tôn trọng, càng hình thành được tư duy độc lập, nền tảng để chọn nghề sau này.
GIAI ĐOẠN 11–14 TUỔI: KHÁM PHÁ BẢN THÂN – NHU CẦU ĐƯỢC LẮNG NGHE
Tuổi dậy thì là giai đoạn nhiều biến động. Trẻ bắt đầu:
• Tìm kiếm bản sắc
• Khám phá sở thích và thế mạnh
• Dễ nhạy cảm và dễ mất cân bằng cảm xúc
Tại Hoàng Oanh, chúng tôi luôn khuyến khích sự đồng hành thay vì áp đặt:
• Lắng nghe những điều con chia sẻ
• Tôn trọng cảm xúc của con
• Tạo cơ hội để con thử nghiệm: thể thao, nghệ thuật, khoa học…
Giai đoạn này không phải lúc “chọn nghề”, mà là lúc “khám phá bản thân”.
• Tìm kiếm bản sắc
• Khám phá sở thích và thế mạnh
• Dễ nhạy cảm và dễ mất cân bằng cảm xúc
Tại Hoàng Oanh, chúng tôi luôn khuyến khích sự đồng hành thay vì áp đặt:
• Lắng nghe những điều con chia sẻ
• Tôn trọng cảm xúc của con
• Tạo cơ hội để con thử nghiệm: thể thao, nghệ thuật, khoa học…
Giai đoạn này không phải lúc “chọn nghề”, mà là lúc “khám phá bản thân”.
GIAI ĐOẠN 15–18 TUỔI: ĐỊNH HƯỚNG VÀ LỰA CHỌN – KHÔNG THAY CON QUYẾT ĐỊNH
Đây là thời điểm trẻ bắt đầu suy nghĩ nghiêm túc về tương lai. Cha mẹ và nhà trường đóng vai trò:
• Người dẫn đường, không phải người quyết định
• Người phân tích ưu – nhược điểm, không phải người áp đặt
• Người mở ra cơ hội, không phải người đóng khung ước mơ
Sự hỗ trợ tốt nhất lúc này là:
• Tôn trọng lựa chọn của con
• Cho con quyền thử – sai – điều chỉnh
• Giữ vai trò quan sát và hỗ trợ khi cần thiết
• Người dẫn đường, không phải người quyết định
• Người phân tích ưu – nhược điểm, không phải người áp đặt
• Người mở ra cơ hội, không phải người đóng khung ước mơ
Sự hỗ trợ tốt nhất lúc này là:
• Tôn trọng lựa chọn của con
• Cho con quyền thử – sai – điều chỉnh
• Giữ vai trò quan sát và hỗ trợ khi cần thiết
GIAI ĐOẠN 18–25 TUỔI: TRƯỞNG THÀNH THỰC SỰ – CHA MẸ LÀ NGƯỜI ĐỒNG HÀNH
Đây là giai đoạn trẻ:
• Bước vào đời thật
• Trải nghiệm thất bại đầu tiên
• Tìm kiếm bản sắc cá nhân
• Ra quyết định mang tính dài hạn
Vai trò của cha mẹ lúc này không còn là định hướng, mà là:
• Đồng hành
• Lắng nghe
• Đưa lời khuyên khi được hỏi
• Tôn trọng lựa chọn và nhịp trưởng thành của con
Khi trẻ tự đứng vững được bằng năng lực, lòng kiên trì và giá trị cốt lõi của mình, đó là sự trưởng thành trọn vẹn nhất.
• Bước vào đời thật
• Trải nghiệm thất bại đầu tiên
• Tìm kiếm bản sắc cá nhân
• Ra quyết định mang tính dài hạn
Vai trò của cha mẹ lúc này không còn là định hướng, mà là:
• Đồng hành
• Lắng nghe
• Đưa lời khuyên khi được hỏi
• Tôn trọng lựa chọn và nhịp trưởng thành của con
Khi trẻ tự đứng vững được bằng năng lực, lòng kiên trì và giá trị cốt lõi của mình, đó là sự trưởng thành trọn vẹn nhất.
ĐỊNH HƯỚNG TƯƠNG LAI KHÔNG NẰM Ở “THỜI ĐIỂM” MÀ Ở “SỰ ĐỒNG HÀNH ĐÚNG CÁCH”
Quan điểm giáo dục của Hoàng Oanh luôn nhất quán:
• Trẻ không thể trưởng thành trong những quyết định bị áp đặt.
• Trẻ chỉ trưởng thành khi có nền tảng an toàn và sự đồng hành bền bỉ.
• Định hướng không phải là chọn nghề, mà là bồi dưỡng nhân cách – bản lĩnh – tư duy để trẻ tự lựa chọn tương lai của chính mình.
Khi con biết mình là ai, biết mình muốn gì và biết cách đứng vững trong cuộc sống, đó chính là khoảnh khắc đẹp nhất của hành trình trưởng thành – và cũng là món quà lớn nhất dành cho cha mẹ.
• Trẻ không thể trưởng thành trong những quyết định bị áp đặt.
• Trẻ chỉ trưởng thành khi có nền tảng an toàn và sự đồng hành bền bỉ.
• Định hướng không phải là chọn nghề, mà là bồi dưỡng nhân cách – bản lĩnh – tư duy để trẻ tự lựa chọn tương lai của chính mình.
Khi con biết mình là ai, biết mình muốn gì và biết cách đứng vững trong cuộc sống, đó chính là khoảnh khắc đẹp nhất của hành trình trưởng thành – và cũng là món quà lớn nhất dành cho cha mẹ.
