Giai đoạn 6 – 11 tháng: Bé khám phá thế giới đầu tiên
Ở giai đoạn này, bé bắt đầu nhận thức rõ hơn về bản thân và môi trường xung quanh.
Mốc phát triển chính:
• Biết lẫy, ngồi vững, bò hoặc trườn để lấy đồ vật.
• Bắt đầu ê a, phát âm, phản ứng khi nghe gọi tên.
• Nhận ra người quen – người lạ, thích chơi ú òa, vỗ tay, cười lớn.
• Dùng tay cầm, nắm, gõ hoặc ném đồ vật để khám phá.
Dấu hiệu đáng lo ngại:
• Sau 9 tháng vẫn không biết lẫy, không ngồi được khi có hỗ trợ.
• Không có phản ứng khi nghe gọi tên, không phát ra âm thanh, ít giao tiếp bằng mắt.
• Thờ ơ với người thân hoặc môi trường xung quanh.
Cách hỗ trợ:
• Dành thời gian trò chuyện, hát, đọc truyện cho con mỗi ngày.
• Đặt đồ vật trong tầm với để kích thích vận động và khám phá.
• Khuyến khích con giao tiếp bằng ánh mắt, nét mặt, giọng nói.
Đây là thời điểm bé bắt đầu tự tin di chuyển và giao tiếp với thế giới.
Mốc phát triển chính:
• Biết đứng, chập chững đi, có thể đẩy xe tập đi hoặc vịn tay ba mẹ.
• Bắt đầu gọi “ba”, “mẹ”, biết vẫy tay “bye bye”, gật hoặc lắc đầu.
• Nhận biết tên người thân, hiểu được vài từ đơn giản như “ăn”, “uống”.
• Chơi đúng chức năng đồ vật (gõ trống, lăn bóng…).
Dấu hiệu đáng lo ngại:
• 14 tháng vẫn chưa biết đi men, không có nỗ lực đứng dậy.
• Không nói được từ nào, không bắt chước âm thanh hay cử chỉ.
• Không có phản ứng khi được gọi tên hoặc khi thấy người quen.
Cách hỗ trợ:
• Khuyến khích con tập đi trong không gian an toàn, không ép buộc.
• Nói chuyện thường xuyên, đặt câu hỏi ngắn, chỉ và gọi tên đồ vật.
• Cho bé chơi đồ chơi vận động như xe đẩy, bóng, khối gỗ mềm.
Trẻ lúc này đã hiểu nhiều hơn và thích bắt chước hành động của người lớn, một bước quan trọng trong phát triển nhận thức.
Mốc phát triển chính:
• Đi vững, biết chạy chậm, lùi lại, và tránh vật cản.
• Biết nhặt đồ vật nhỏ bằng hai ngón tay, cầm thìa xúc đồ ăn (có thể làm đổ).
• Nói được nhiều từ đơn, hiểu được các yêu cầu ngắn như “đưa mẹ”, “ngồi xuống”.
• Bắt chước cách quét nhà, chải tóc, cho búp bê ăn…
Dấu hiệu đáng lo ngại:
• 18 tháng vẫn chưa đi được, hay ngã, yếu cơ.
• Không nói được từ nào, không chỉ tay, không hiểu mệnh lệnh đơn giản.
• Không nhìn theo hướng người khác chỉ.
Cách hỗ trợ:
• Khuyến khích bé vận động tự do, không bế nhiều.
• Đọc sách tranh, chỉ hình và hỏi bé để phát triển ngôn ngữ.
• Tạo cơ hội cho bé bắt chước hành động đơn giản (cất đồ, lau bàn...).
Giai đoạn 18 – 24 tháng: Bé tự tin thể hiện bản thân
Đây là giai đoạn bùng nổ ngôn ngữ, tư duy và cảm xúc xã hội. Bé biết bày tỏ ý kiến và bắt đầu hình thành tính cách riêng.
Mốc phát triển chính:
• Nói được cụm từ 2–3 từ (“đi chơi”, “mẹ giúp”), diễn đạt nhu cầu rõ ràng.
• Leo bậc thang, sút bóng, cầm bút vẽ nguệch ngoạc.
• Hiểu mệnh lệnh đơn giản, chỉ được 5–6 bộ phận cơ thể.
• Bắt đầu chơi đóng vai, biết chờ lượt, chia sẻ đồ chơi với bạn.
Dấu hiệu đáng lo ngại:
• 24 tháng vẫn chưa nói được cụm từ 2 từ, chỉ dùng cử chỉ để giao tiếp.
• Không hiểu lời nói, không làm theo hướng dẫn đơn giản.
• Không biểu lộ cảm xúc, không giao tiếp bằng mắt, ít phản ứng với người xung quanh.
Cách hỗ trợ:
• Nói chuyện với con mỗi ngày, mô tả hành động (“con đang rửa tay nè”).
• Cho con chơi cùng bạn bè để phát triển kỹ năng xã hội.
• Giới hạn thời gian xem tivi, khuyến khích đọc sách, hát, kể chuyện.
